Karkonoskie Towarzystwo Naukowe z radością informuje, że w ostatnich dniach ukazała się nakładem wydawnictwa Instytutu Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk monografia dr. Aleksandra Żołnierskiego pt. Innowacyjność, komercjalizacja i narzędzia sztucznej inteligencji w procesach zarządzania.
Dlaczego dotychczasowy model wspierania innowacyjności i rozwoju potencjału innowacyjnego polskich organizacji się wyczerpuje, zaś wzrost gospodarczy w Polsce ciągle w znacznym stopniu opiera się na mechanizmie przewagi kosztowej, relatywnie taniej pracy oraz zdolności przyciągania kapitału? Jak te procesy wpływają na pozycję polskiej gospodarki na światowych mapach innowacyjności? O tym między innymi traktuje monografia Aleksandra Żołnierskiego „Innowacyjność, komercjalizacja i narzędzia sztucznej inteligencji w procesach zarządzania”.
W monografii autor pisze o tym, że sam model ma wbudowane istotne ograniczenia. Niska produktywność, wzrost płac, aspiracje rozwojowe społeczeństwa i presja konkurencyjna powodują, że przewaga kosztowa eroduje. W momencie, gdy Polska przekracza próg dojrzałości gospodarczej, strategiczna staje się zmiana źródeł wzrostu: z ekstensywnego na intensywny, oparty na produktywności, technologii, organizacji i innowacjach. W tym obszarze monografia Żołnierskiego dostarcza ram zrozumienia i narzędzi działania dla przejścia od gospodarki kosztów do gospodarki kompetencji, w której innowacja nie jest dodatkiem do strategii, lecz jej rdzeniem, a sztuczna inteligencja staje się elementem infrastruktury zarządczej, decyzyjnej i wdrożeniowej.
Innowacyjność jest wyzwaniem dla systemu instytucji, a nie tylko wypadkową nakładów. Niska innowacyjność polskiej gospodarki jest efektem sprzężenia czterech zjawisk: miałkości instytucjonalnej, oportunizmu w alokacji środków, fasadowości wielu obszarów nauki oraz kultu cargo (w tym zastępowania realnych zdolności symbolami nowoczesności). To ujęcie jest istotne, ponieważ przesuwa ciężar wyjaśnienia z niskich nakładów lub deficytów (np. „za mało B+R”) na mechanizmy konwersji zasobów w rezultaty: „jak” i „dlaczego” środki finansowe, programy oraz strategie nie przekładają się na trwałe przewagi technologiczne.
Z perspektywy polityki publicznej i zarządzania organizacjami kluczowe jest to, że w warunkach instytucjonalnych deficytów racjonalne zachowania aktorów sceny innowacji przesuwają się w stronę rent-seekingu (gry o dostęp do zasobów), a nie w stronę uczenia się, eksperymentowania i skalowania technologii. Kult cargo dodatkowo wzmacnia pozory: pojęcia takie jak „AI” czy „transformacja cyfrowa” mogą funkcjonować jako etykiety, które dobrze wyglądają w strategiach i wnioskach grantowych, lecz nie gwarantują jakości rozwiązań ani ich wdrożeniowej skuteczności.
Monografia Żołnierskiego porządkuje dyskusję o innowacjach i komercjalizacji, a jednocześnie osadza AI w realnych procesach zarządzania. Sztuczna inteligencja to nie slogan, lecz potencjalny zestaw narzędzi wymagających kompetencji, dojrzałych decyzji i poprawnego zaprojektowania wdrożenia.
Od definicji do wdrożenia – rzadko spotykana w polskojęzycznej literaturze integracja trzech pól: zarządzania innowacjami, komercjalizacji oraz zastosowań AI w praktyce organizacyjnej. Ta integracja odpowiada na realną lukę kompetencyjną: polskie organizacje często posiadają fragmentaryczną wiedzę i brakuje ujęcia, które przeprowadza czytelnika przez cały łańcuch wartości innowacji: od konceptu, przez mechanizmy instytucjonalne i rynkowe, aż po decyzje wdrożeniowe. Monografia poprzez spójną, pragmatyczną strukturę, cytowane wyniki badań i rekomendacje dotyczące wyzwań i percepcji narzędzi AI – dostarcza materiału, który zbliża czytelnika do poznania realnych barier wdrożeniowych. Książka jest zarówno kompendium dla przedsiębiorców, jak i stanowi ważną perspektywę dla instytucji, które chcą łączyć ambicje technologiczne z realiami. Monografia odpowiada zatem na potrzeby trzech grup: menedżerów i firm, instytucji wsparcia i administracji, oraz środowiska naukowego i akademickiego.
Warto podkreślić, że sztuczna inteligencja, opisywana w monografii, nie pełni roli technologicznej dekoracji. Autor zachowuje równowagę między teorią a pragmatyką oraz unika bezkrytycznego entuzjazmu. W monografii włącza refleksję etyczną i krytyczną wobec automatyzacji. To szczególnie ważne w warunkach kultu cargo, gdzie AI bywa fetyszyzowana, a presja nowoczesności skłania do wdrożeń pozornych. AI jest więc w tej książce zarówno narzędziem dla podnoszenia produktywności, jak i swego rodzaju testem instytucjonalnej i organizacyjnej dojrzałości. Autor opisuje skuteczne wdrożenie, jako proces wymagający wysokiej jakości danych, kompetencji, ładu decyzyjnego, odpowiedzialności oraz zdolności do oceny efektów. W gospodarce, gdzie problemem bywa słaba ewaluacja projektów i skłonność do „innowacji na papierze”, taki realizm ma znaczenie strategiczne. W monografii Autor podkreśla, że obfitość instrumentów wsparcia nie rozwiązuje problemu. Dzieje się tak zwłaszcza, gdy system premiuje „raportowalność” zamiast efektów oraz jeśli słabnie rygor metodologiczny i odpowiedzialność za rezultaty. Monografia Żołnierskiego wpisuje się w przeciwstawną logikę: konsekwentnie łączy diagnozę z implementacją i wskazuje na komercjalizację jako wąskie gardło. W tym sensie monografia może stanowić pomost między dwiema racjonalnościami: – racjonalnością instytucji (programy, regulacje, indeksy, porównania międzynarodowe), i racjonalnością organizacji (procesy, decyzje menedżerskie, wdrożenia, finansowanie, zastosowania AI). To pomost kluczowy, bo niska innowacyjność rzadko wynika z braku pojedynczego elementu. Zdecydowanie częściej jest skutkiem zerwanych połączeń między nauką, finansowaniem, regulacją a praktyką biznesową, między rzetelnością, etyką, a sprawozdawczością i metodyką.
Szczególna wartość książki polega także na tym, że nie traktuje innowacji jako hasła, lecz jako system decyzji, instytucji i praktyk; nie traktuje AI jako ornamentu, lecz jako narzędzie wymagające kompetencji i odpowiedzialności. Wreszcie, nie opisuje komercjalizacji jako ważnego dodatku, lecz jako twardy warunek przełożenia wiedzy na wzrost. W czasie, w których polska gospodarka z mozołem stara się przejść od przewagi kosztowej do przewagi technologiczno-organizacyjnej, a zarazem zmaga się z barierami instytucjonalnymi i kulturowymi ograniczającymi realną zdolność wdrożeniową, monografia Żołnierskiego stanowi użyteczne kompendium. Jej lektura może wspierać kluczową zmianę: od innowacyjności deklarowanej ku innowacyjności mierzalnej, komercjalizowanej i skalowanej.
Książka dostępna jest w Księgarni Ekonomicznej:
https://24naukowa.com.pl/innowacyjnosc-komercjalizacja-i-narzedzia-sztucznej-inteligencji-w-procesach-zarzadzania,id39906.html